Kopen op afbetaling kan heel handig zijn, maar het is niet altijd verstandig. Om na te gaan of kopen op afbetaling voor jou een goede keuze is, kan je uitrekenen of de maandelijkse aflossingen binnen je budget passen. Dat doe je door al je inkomsten en uitgaven op een rij te zetten. Zo weet je hoeveel je maandelijks kan missen. Houd daarbij wel rekening met de mogelijkheid dat er onverwachte kostenposten kunnen ontstaan. Het is verstandig daarvoor een buffer te hebben, zodat je niet ineens in de financiële problemen kan komen.
Als de aanschaf van een bepaald artikel echt nodig is, maar je kan het niet in een keer betalen, is kopen op afbetaling vaak een goede oplossing. Maar alleen als je daarna de maandelijkse aflossingen kan missen. Een voorbeeld van dit scenario is de student die een PC of laptop nodig heeft voor zijn studie, of iemand die een auto nodig heeft om van en naar zijn werk te komen.
Een ander geval waarin kopen op afbetaling niet onverstandig hoeft te zijn is als je weet dat je binnenkort meer financiële speelruimte krijgt. Als je bijvoorbeeld weet dat je binnenkort promotie (en opslag) krijgt, of dat je gaat verhuizen naar een goedkopere woning. In dergelijke gevallen weet je dat de aflossing van het product dat je op afbetaling koopt geen probleem is.
Ook wanneer dit niet zo is, als je geen vooruitzicht hebt op verbetering in je financiële situatie, is kopen op afbetaling niet bij voorbaat onverstandig, zolang de aflossing geen probleem is. Je bent uiteindelijk wel goedkoper uit als je eerst spaart en dan in één keer koopt, maar of je dat voordeel het wachten waard vindt is een persoonlijke keuze.
Kopen op afbetaling is absoluut onverstandig als je al geldproblemen hebt. Heb je schulden, koop dan niet op afbetaling. Los eerst je schulden af en besteed ook daarna alleen geld dat je echt kan missen, zodat je niet het risico loopt opnieuw schulden te moeten maken. Heb je betalingsachterstanden, probeer dan een betalingsregeling te treffen met je schuldeisers. In de meeste gevallen is het mogelijk om betalingsachterstanden in termijnen af te betalen. Geef verder alleen geld uit aan echt noodzakelijke dingen tot je financieel uit het slop bent. Overigens is het bij online postorderbedrijven als Otto en Wehkamp toch onmogelijk op afbetaling te kopen als je al schulden hebt, want deze bedrijven controleren eerst je gegevens bij het BKR voordat ze postorderkrediet verlenen.
Gaat het om hele grote bedragen, van €3000 of meer, dan kan het de moeite lonen een lening af te sluiten bij een kredietverstrekker in plaats van te kopen op afbetaling. De rente van zo’n lening ligt namelijk vaak lager dan de rente die je betaalt als je op afbetaling koopt. Een goede plek om je te oriënteren op verschillende leningen is het leningen-overzicht op LeenMall.